KADOC
Documentatie- en Onderzoekscentrum voor Religie, Cultuur en Samenleving.
Interfacultair centrum KU Leuven

Bescheiden begin, snelle groei

De zorg om de veilige bewaring en de wetenschappelijke valorisatie van het christelijke erfgoed bracht enkele Leuvense hoogleraren er in 1976 toe KADOC op te richten, als interfacultair centrum van de KU Leuven. De oprichting werd gesteund door de Vlaamse bisschoppen en de belangrijkste christelijke organisaties. Door de enthousiaste inzet van een jonge ploeg medewerkers en door de grote respons groeide de documentaire collectie van het centrum in ijltempo. Al gauw was de eerste behuizing in het Maria-Theresiacollege veel te krap. Na een overstap naar de zolder van de Centrale Universiteitsbibliotheek werd in 1990 onderdak gevonden in het historische minderbroedersklooster in de Leuvense binnenstad. Ook de Vlaamse overheid was het Leuvense initiatief genegen. In 1985 werd het centrum erkend als privaatrechtelijk archief- en documentatiecentrum, wat meteen ook zorgde voor continuïteit in de financiering.

Dubbele naam, dubbele werking

De naam van KADOC suggereert het al: het gaat om een documentatie- én een onderzoekscentrum. Beide aspecten zijn onlosmakelijk met elkaar verbonden. De documentaire erfgoedcollectie en de onderzoeksactiviteiten houden verband met één ruim themaveld, nl. de evoluerende wisselwerking tussen religie, cultuur en samenleving in Vlaanderen vanaf 1750. Die wisselwerking wordt echter zeer breed geïnterpreteerd en systematisch bekeken in haar Belgische en internationale context.

Erfgoedcentrum

Zowel historisch als actueel erfgoed wordt in de mate van het mogelijke opgespoord, wetenschappelijk geïnventariseerd en toegankelijk gemaakt voor het publiek. Steeds meer organisaties, families en personen hebben de weg naar KADOC gevonden om er hun vaak rijke en waardevolle archieven in bewaring te geven.

De vele honderden archieven die inmiddels deel uitmaken van de KADOC-collectie zijn onder meer afkomstig van christelijke werknemers- en werkgeversorganisaties, van scholen en jeugdbewegingen, van religieuze orden en congregaties. De collectie bevat archieven van landbouwersorganisaties, politieke partijen, ngo’s, (actie)comités, individuele politici, adellijke families, priesters, architecten en kunstenaars.Inzake de toegankelijkheid van dit materiaal conformeert KADOC zich aan de internationale standaarden en archiefregels. Het centrum maakt het archiefmateriaal op een systematische en gebruiksvriendelijke wijze toegankelijk, via geautomatiseerde verwerkingssystemen en databanken. Ook elektronisch archief wordt bewaard en ontsloten. In samenwerking met andere privaatrechtelijke archieven streeft KADOC bovendien via de databank ‘Archiefbank Vlaanderen’ naar een geïntegreerde ontsluiting van de vele particuliere archieven die ons land rijk is.

Het erfgoed wordt bewaard in twee afdelingen: het archief (inclusief het audiovisuele materiaal) en de bibliotheek. Het archief bevat documentatie van zeer uiteenlopende aard: traditionele verslag- en kasboeken, administratieve bescheiden, naast zeer persoonlijke, vaak vertrouwelijke documenten, zoals brieven, dagboeken en familiekronieken.

Een belangrijke onderafdeling van het archief vormt het audiovisueel materiaal: honderdduizenden foto’s, tienduizenden affiches in grote ladekasten, films, video’s, diverse geluidsdragers, duizenden bid- en devotieprentjes, vlaggen, medailles, enzovoort. Ze bieden een vaak verrassende kijk op het verleden en heden van christelijk Vlaanderen. De beschrijving en de bewaring van dit materiaal vergen een specifieke aanpak. De ontsluiting gebeurt in verbinding met de meer ‘klassieke’ archief- en bibliotheekbronnen.

De tweede erfgoedafdeling is de bibliotheek. Zij bevat populaire geschiedkundige, godsdienstige of opvoedkundige werken, romans, devote lectuur en muziek, jeugdliteratuur en catechetisch materiaal, maar ook technische of informatieve werken van bijvoorbeeld verzorgings- of landbouworganisaties – bijvoorbeeld over varkensteelt of stallenbouw, of kookboeken –, naast strips, kerkelijke richtlijnen en propagandistische publicaties. Van een aantal uitgeverijen bezit KADOC nagenoeg het gehele fonds. Net als voor het archief geldt ook hier dat een geïntegreerde en geïnformatiseerde ontsluiting de lezer de weg wijst in de enorme verzameling. De catalogus is onder meer aangesloten op de centrale universiteitscatalogus, die de miljoenen boeken van de KU Leuven toegankelijk maakt en die een poort is naar tal van binnen- en buitenlandse bibliotheken.

Onderzoekscentrum

KADOC heeft zich ontwikkeld tot een multidisciplinair onderzoekscentrum van nationaal en zelfs internationaal belang.

Het centrum ondersteunt en stimuleert wetenschappelijk onderzoek in diverse domeinen binnen de humane wetenschappen. Het speelt snel in op nieuwe onderzoekstendensen en op specifieke vragen van wetenschappelijke eenheden en individuele vorsers. Om het onderzoek te ondersteunen is een eigen geautomatiseerd instrumentarium ontwikkeld, dat ter beschikking staat van alle geïnteresseerden.

Het centrum verricht daarnaast ook zelf onderzoek, meestal met een multidisciplinaire inslag en niet zelden met een comparatieve, internationale dimensie. Het organiseert regelmatig colloquia, workshops, symposia en seminaries. De bouwstenen voor het eigen fundamenteel onderzoek worden vaak aangereikt door contractonderzoek dat wordt ondernomen in opdracht van en/of in samenwerking met derden – organisaties, instellingen, overheidsbesturen.

De onderzoeksactiviteiten van KADOC bestrijken vanzelfsprekend het centrale themaveld ‘religie, cultuur en samenleving”. Op dit ruime domein kunnen subthema’s worden onderscheiden als de relatie Kerk en religie, missionering, kunst, cultuurspreiding en media, intermediaire structuren, jeugd, opvoeding en onderwijs en tenslotte politiek, christen-democratie en verzuiling. Op al deze terreinen heeft KADOC internationaal school gemaakt.

De resultaten van het KADOC-onderzoek worden gepubliceerd in vier reeksen. De fundamentele onderzoeksprojecten vinden sedert 1983 hun neerslag in de reeks KADOC-Studies. De comparatieve, internationale projecten zijn vanaf 2004 ondergebracht in een afzonderlijke publicatiereeks, de KADOC Studies on Religion, Culture and Society.
De toenemende aandacht voor het thema “religie en kunst” deed de behoefte groeien aan een afzonderlijke publicatiereeks. De rijkelijk geïllustreerde KADOC-Artes zagen het levenslicht in 1998. In de vierde reeks Diverse publicaties vindt vooral het ‘onderzoek in opdracht’ zijn neerslag. Voor de KADOC-publicaties geldt dat ze, naast wetenschappelijk hoogstaand, ook fraai geïllustreerd zijn. Dat hoeft niet te verwonderen, gezien de eindeloze rijkdom aan beeldmateriaal in de eigen collecties.

Dienstverlening

In de loop der jaren heeft KADOC een grote deskundigheid opgebouwd rond de theorie en de praktijk van het papieren erfgoedbeheer, o.a. in samenwerking met instellingen als het Centrum voor Religieuze Kunst en Cultuur en het Forum Kerkelijke Archieven Vlaanderen. KADOC zet die expertise graag in ten behoeve van anderen. Vragen rond behoud en beheer, redding, conservatie en ontsluiting van bedreigd erfgoed worden frequent en deskundig beantwoord, ook als zij tot in de details gaan en soms uitgebreid opzoekingswerk vergen. KADOC bouwt ook regelmatig wetenschappelijk gefundeerde tentoonstellingen op in opdracht van derden, in eigen huis of elders.

Daarnaast verleent KADOC ook geregeld zijn medewerking aan radio- en tv-programma’s en biedt het praktische hulp aan vele tientallen publicisten, vrijetijdsonderzoekers, journalisten, bachelor-, master- en doctoraatsstudenten.

De toekomst

KADOC wil tijdens de volgende jaren het evenwicht en de samenhang tussen de drie pijlers van zijn werking – onderzoek, erfgoedzorg en dienstverlening – blijven bewaken en versterken.

Aanhoudende investeringen in infrastructuur, preservatie en ontsluiting maken het mogelijk om de rol van erfgoedzorger adequaat te blijven vervullen. KADOC II, het nieuwe magazijn in Heverlee dat vanaf 2005 in gebruik werd genomen, biedt 30 strekkende km bijkomende opslagruimte en werklokalen voor triëring en registratie, waardoor de globale opslagcapaciteit van het centrum 45 km bedraagt.

Parallel met dit magazijn voor het klassieke, documentaire erfgoed, ontwikkelt KADOC ook een zogenaamd e-depot, voor de veilige opslag van moderne (maar vluchtige) digitale media en archieven.

De dienstverlening in de leeszaal wordt eveneens op een moderne leest geschoeid. De uitbouw van een "virtuele leeszaal" impliceert de verdere ontwikkeling van geautomatiseerde informatiegehelen en zoeksystemen, de digitale terbeschikkingstelling van archieven en documentatie en de informatieverstrekking langs elektronische weg.

KADOC zal ook in de toekomst onderzoek blijven verrichten op een internationaal hoog niveau en verder werken aan de verdere ontwikkeling van duurzame vormen van internationale samenwerking.


Praktische informatie

Vlamingenstraat 39
3000 Leuven
Tel. +32 (0)16 32 35 00
Fax +32 (0)16 32 35 01
KBC: 432-0000361-19
IBAN: BE39 4320 0003 6119 BIC: kredbe bb
RPR: 0419.052.173 Leuven BTW: BE 0419.052.173

E-mail: postmaster@kadoc.kuleuven.be
Website: http://kadoc.kuleuven.be

Op aanvraag wordt de tweemaandelijkse KADOC-Nieuwsbrief gratis toegezonden. Verder vindt u informatie in de elektronische e-Nieuwsbrief, die 12 maal per jaar wordt verspreid.
U krijgt die automatisch toegestuurd als wij over uw e-mailadres beschikken.


Leiding

Wetenschappelijke Commissie

Voorzitter: Emmanuel Gerard
Ondervoorzitter: Leo Kenis

Directeur: Jan De Maeyer

Staf

Archief: Godfried Kwanten
Bibliotheek: Carine Dujardin
Onderzoek: Peter Heyrman
Publicaties en Tentoonstellingen: Luc Vints
Publieke diensten en Informatica: Luc Schokkaert
Algemene diensten: Magda Pluymers


Leeszaal

De leeszaal is toegankelijk van maandag tot vrijdag van 9 uur tot 17 uur, op zaterdag van
9 uur tot 12.30 uur. Sluitingsdagen worden tijdig aangekondigd op de website.

De documentatie wordt niet uitgeleend, tenzij voor tentoonstellingen. Er zijn wel veel reproductiemogelijkheden, in detail terug te vinden op de website.

U kan ons steunen

KADOC is een vaste waarde in het Vlaamse wetenschappelijke en culturele landschap.
U kunt mede bijdragen tot zijn verdere werking via een of andere vorm van mecenaat.

Een gift wordt in dank aanvaard. Vanaf € 30,00 is zij fiscaal aftrekbaar. U kan storten op rekening 432-0000011-57 van de KU Leuven, Krakenstraat 3, 3000 Leuven (KBC, IBAN: BE09 4320 0000 1157, BIC: kredbe bb), met duidelijke vermelding ‘Gift KADOC’.

Wie op een meer substantiële wijze wil bijdragen, kan contact nemen voor informatie rond onze gevarieerde mecenaatwerking: telefonisch via 016 32 35 00, of via e-mail: postmaster@kadoc.kuleuven.be.