Uit het Verre Westen
Collectie Pieter Jan De Smet S.J.
In lijstjes van ‘grootste’ en invloedrijke Belgen duikt steevast de naam op van Pieter Jan De Smet (Dendermonde, 30 januari 1801-Saint-Louis, 23 mei 1873). Die jezuïet verwierf grote bekendheid als missionaris bij de indianen in Noord-Amerika. Hij verkende er de nauwelijks in kaart gebrachte Far West en won het vertrouwen van de autochtone bevolking. Hij verdiepte zich in haar cultuur en levenswijze, die onder toenemende druk stonden, en trad op als bemiddelaar in conflicten en vredesgesprekken tussen indianenstammen en de Amerikaanse regering. De Smet - de indianen noemden hem de ‘Grote Zwartrok’ - geniet tot op vandaag grote erkenning in de Verenigde Staten als autoriteit inzake de indianencultuur en wegens zijn politiek-maatschappelijk optreden. Archieven van en over De Smet worden er in enkele universiteiten gekoesterd en bestudeerd.
Paul de Smet d’Olbecke, achterkleinneef van pater De Smet en woonachtig in Chili, maakte er een levenswerk van om documenten en voorwerpen te verzamelen van en over zijn beroemde familielid. Het papieren erfgoed schonk hij onlangs integraal aan KADOC, de voorwerpen aan het Antwerpse MAS. Daarmee kwam KADOC in het bezit van een collectie van wereldklasse. Ze moet in samenhang worden gezien en bestudeerd met het archiefdeel ‘De Smetmissie’, behorend tot het archief van de Vlaamse jezuïeten in Heverlee. Vlaanderen bezit zo een uniek geheel van onder meer originele en gefotokopieerde brieven en geschriften van deze indianenmissionaris. Over hem werd weliswaar al meermaals gepubliceerd, maar met die oorspronkelijke bronnen binnen handbereik kunnen nieuwe en bijkomende onderzoeksvragen worden geformuleerd.
Vul de gaten in mijn geheugen KADOC-workshop op de Kinderuniversiteit
Vul de gaten in mijn geheugen! Wat klinkt als een wanhopige oproep van iedereen die wel eens wat durft te vergeten, was op 6 november de titel van een workshop die KADOC organiseerde in het kader van de Kinderuniversiteit van de K.U.Leuven. In de Kinderuniversiteit, met als thema ‘Over het brein’, konden kinderen tussen 8 en 13 jaar proeven van het universitaire reilen en zeilen: college van een echte prof in een grote aula, allerlei practica of workshops en eten in het studentenrestaurant Alma.
Tijdens de workshop ‘Vul de gaten in mijn geheugen’ hielpen de kinderen enkele historische figuren met het vullen van de leemten in hun levensverhaal. Van onder meer Henriette Leirens, de jonggestorven echtgenote van de Gentse kunstminnaar Joseph Casier, Inuitmissionaris Franz Van de Velde en glazenier Jan Wouters vervolledigden ze de biografie. In het ondergrondse archiefdepot van KADOC gingen de kinderen eerst op zoek naar erfgoed dat hen daarbij kon helpen. Met witte handschoenen aan snuisterden ze nadien in (liefdes)brieven, oude schoolrapporten en dagboeken. Maar ook foto’s, filmmateriaal, affiches, ontwerptekeningen en zelfs een missiespaarbusje vulden de gaten op.
Zowel de verscheidenheid van het bewaarde erfgoed, als de authenticiteit ervan sprak tot de verbeelding van de jonge deelnemers. Het fragmentarische karakter van het overgeleverde materiaal wees hen op de beperkingen waarmee archivarissen en historici worden geconfronteerd. Of er daarmee historische roepingen werden opgewekt, is weer een andere vraag.
Missionering was van bij de start hét centrale apostolaat van de zusters missionarissen van het Onbevlekt Hart van Maria, beter bekend als de zusters van de Jacht. Hun stichteres, de Vlaamse religieuze Marie-Louise De Meester (1857-1928), bekommerde zich vanuit het negentiende-eeuwse ‘missievuur’ om wezen en verlaten kinderen in India. In haar spoor zouden honderden zusters actief worden in missies in onder andere India, de Filippijnen, de Verenigde Staten, Congo en China. Van een Vlaamse congregatie met zetel in Heverlee evolueerde ze tot een wijdvertakt internationaal instituut met generalaat of algemeen bestuur in Rome. Ook het historisch archief verhuisde in de jaren 1960 van Heverlee naar Rome.
Met de bewaargeving van het generalaatsarchief aan KADOC keert dat terug naar de regio waar het decennialang werd opgebouwd. Hoewel beperkt van omvang, bevat het substantiële informatie over de persoon, het charisma en de activiteiten van stichteres De Meester, over het bestuur, de statuten en de leden, over de congregationele spiritualiteit en de missionaire visie en vooral over de posten en het apostolaatswerk in de missiegebieden. Voor het eerst zal globaal onderzoek mogelijk worden over een congregatie die zoveel leden rekruteerde in heel Vlaanderen. Op basis van een door de zusters opgestelde inventaris kan onderzoek worden verricht naar de specifieke aanpak van de missionaire activiteit van vrouwelijke religieuzen en hun relatie tot mannelijke congregaties en tot de missiestrategieën van de (mannelijke) kerkelijke hiërarchie in België, Rome en de overzeese gebieden.
Portret van Marie-Louise De Meester, de stichteres van de congregatie, 1919. [KFA6520].
European History Online
Een transculturele geschiedenis van Europa op het internet
Wat verbindt Parijs met Boedapest en Wenen, Praag met Londen en Leuven, Wroclaw met Tartu en Zürich? Die steden en de landen waarin ze liggen, hebben een gedeelde geschiedenis van uitwisseling en samenwerking, van conflicten en uitsluiting. Sinds 3 december zijn ze met elkaar verbonden via een Europees internetproject: EGO | Europäische Geschichte Online / European History Online. Het werd toen gelanceerd tijdens een videoconferentie tussen tien Europese onderzoekscentra, waaronder KADOC-K.U.Leuven. Initiatiefnemer is het Institut für Europäische Geschichte in Mainz.
EGO ontsluit 500 jaar Europese geschiedenis, over landsgrenzen en disciplines heen. Tien verhaallijnen ontvouwen processen van interculturele uitwisseling met een impact op politieke, nationale en culturele grenzen. Het gaat om politieke en militaire aangelegenheden, recht en economie, wetenschap en technologie, religie en cultuur, kunst en muziek. De lezer vindt er binnen elk thema zowel overzichtsartikelen als gespecialiseerde bijdragen over een casestudy. Van de vermelde personen kan hij biografische informatie vinden in een encyclopedische rubriek. Er worden tevens kruisverwijzingen gelegd naar audiovisuele en geschreven bronnen, statistieken en interactieve kaarten.
Surf dus naar http://www.ieg-ego.eu. Nu zijn al een 75-tal bijdragen toegankelijk; tegen 2013 moeten dat er 200 zijn.
Homepagina van de website van European History Online.
