Een man met een baard in een lang gewaad, hét profiel van ‘een waar missionaris’. Hij bekeert haveloze mannen en vrouwen, staat tussen een massa kinderen, bouwt kerken, scholen en hospitalen, rijdt op zijn paard, kameel of moto door de steppe of brousse, waadt met opgeschort habijt door een wilde rivier, ... alweer op weg om ‘zieltjes te winnen’ voor zijn Kerk, waarvoor hij zich opoffert. Hij is een romantische held, een zoveelste pater Damiaan, die, meestal alleen, pionierswerk verricht in een ver en onherbergzaam land, zijn handen uit de mouwen steekt voor ‘de goede zaak’ en ‘het vak’ al doende leert. Dat is het klassieke, haast negentiende-eeuwse beeld van de missionaris.

Vanaf het begin van de twintigste eeuw wordt aan dat profiel gesleuteld, wordt gezocht naar een meer wetenschappelijk onderbouwde aanpak, die oog heeft voor de eigen geschiedenis, religie, cultuur en samenleving van de ‘te missioneren’ volkeren. Missionarissen doen nu ook aan wetenschap. Ze bestuderen de mensen bij wie ze leven, tekenen hun missiegebied op kaart uit en kijken er naar de rijke fauna en flora; ze leggen de inlandse talen vast, stellen grammatica’s en woordenboeken samen en schrijven daarover dikke boeken en toegankelijke artikels onder titels als ‘eenige bijzonderheden over ...’.

Naar aanleiding van een tentoonstelling over Eskimopater Franz Van de Velde in het Gentse Huis van Alijn gaat KADOC in zijn archieven, bibliotheek en audiovisuele collecties op zoek naar gelijkaardige figuren, zoals pater Tempels met zijn Bantoefilosofie, pater Hulstaert en zijn studies over de Mongo, pater Mostaert en zijn onderzoek bij de Mongolen, broeder Hutsebaut en zijn werk bij de okapi’s in het evenaarswoud of broeder Gillet en zijn botanische tuin in Kisantu.
In een proloog tonen we u het stereotiepe beeld van de missionaris. Knikkende negertjes, een missiespel en wervende affiches roepen eerst de verdwenen wereld op van ‘nonkel pater bij die arme kindjes in China en Congo’.

U kan de catalogus van de tentoonstelling hier downloaden.

Begin januari 2004 ging de eerste fase van start van een bijzonder erfgoedproject, opgezet door het CRKC (Centrum voor Religieuze Kunst en Cultuur) dat de inventarisatie en digitalisering van alle Belgische missiecollecties beoogt. Het CRKC kan hiervoor rekenen op steun van het Ministerie van de Vlaamse Gemeenschap. Het studiemateriaal bestaat uit etnografica (maskers, beelden, wapens, textiel e.d.m.) die – voornamelijk in de loop van vorige eeuw - door missionarissen werden meegebracht of opgezonden vanuit het missiegebied waar ze actief waren.